Azerbaycan�da
eğitim alan Türkiyeli öğrenciler ile ilgili genel bilgi alabilir miyiz?
Benim göreve başladığım 12 Mart 2004 tarihinde, Azerbaycan
üniversitelerinde eğitim alan Türkiye Cumhuriyeti uyruklu yaklaşık 2000
öğrenci vardı. Ancak bu rakam her geçen yıl artmaktadır. Her yıl
yaklaşık 1000 ile 1500 talebe arasında bir potansiyel Türkiye�den
Azerbaycan�a öğrenim görmek için gelmektedir. Mesela geçen sene 2006 -
2007 eğitim ve öğretim yılı itibariyle Azerbaycan�da öğrenim gören
öğrencilerin sayısı 4000�i geçmiştir. Bu sene ÖSYM�nin ayırdığı
kontenjan 1257 civarındadır. Azerbaycan�a eğitim için gelen öğrencileri
üç gruba ayırabiliriz. Birincisi ÖSYM tarafından Azerbaycan
üniversitelerinin denkliği kabul edilen bölümlerini tercih ederek
gelenler, ikincisi 185 baraj puanını aşarak Azerbaycan�da öğrenim
görmeyi isteyenler, üçüncüsü 160 baraj puanını aşarak özel kabiliyet
gerektiren Ressamlar Akademisi, Devlet Konservatuarı, Medeniyet ve
İncesanat Üniversitesi, Müzik Akademisine kabul edilenler. Bunların
dışında 185 baraj puanının altında kalıp da boş kontenjanlara yerleşmek
için Azerbaycan�a gelen çocuklar da vardır. Gerek YÖK, gerekse T.C.
Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğünün yayınladığı
kaide ve kurallara göre biz ancak yukarıda bahsettiğim üç gurup
öğrenciye dosya açabiliyoruz. Bazı Azerbaycan üniversitelerinin
denkliği T.C. YÖK tarafından kabul edilmiyor, bu da Türkiye�li
öğrencilere memleketlerine döndüklerinde sıkıntılar yaşatıyor. Bu yönde
bir gelişme var mı?
Bu konuda herhangi bir pürüz yok. 2003 tarihinde Azerbaycan Tahsil
Nazırlığı ile T.C. YÖK Başkanlığı arasında imzalanan protokole göre, şu
anda 15 üniversitenin büyük bölümlerinin diploma denklikleri kabul
ediliyor. Benim eğitim müşavirliği dönemimde, Mimarlık ve İnşaat
Üniversitesinin İnşaat Mühendisliği bölümünün, Azerbaycan Diller
Üniversitesinin Avrupa Birliği ve Uluslararası ilişkiler fakültesinin,
Sumgayıt Devlet Üniversitesinin bazı bölümlerinin ve Devlet
Konservatuarının denkliği kabul edildi. Azerbaycan�ın kaliteli eğitime
ve kaliteli eğitim görmüş bir gençliye ihtiyacı var. Yarın bu
memleketin mukadderatını, kaderini bu iyi eğitim almış gençlere
bırakacağız. Onun için kendimizi, üniversitelerimizi gerek insan
kaynakları, gerek anlayış, gerek teknoloji, gerekse teknik mekan
boyutunda yenilemek ve dünyanın sayılı üniversiteleri ile boy ölçüşmek
durumundayız. Ben şahsen gelecekte Kafkasya�da en çok parlayan yıldızın
Azerbaycan olacağı kanaatindeyim. Gençlerden ümit varım.
Öğrencilerin sağlık ve barınma konularında da problemler yaşadığını
biliyoruz. Bu problemlerin çözümü yönünde herhangi bir çalışmalarınız
var mı?
Her iki problem Azerbaycan�ın genel durumundan kaynaklanan bir
problemdir. Bugün resmi rakamlara göre, yeri yurdu ermeniler tarafından
haksız yere işgal edilmiş 1 milyon civarında insanlarımız vardır. Bu
insanların bir kısmı üniversite yurtlarında yerleştirilmiştir. Durum
böyle olunca öğrenciler yurt sorunu yaşamakta, ev kiralamak zorunda
kalmaktadırlar. Azerbaycan�da şu anda sadece Neft Akademisi ve Tıp
Üniversitesi öğrencilerine yurt imkanı sunmaktadır. Bundan başka,
Bakü�de Damla Yurdu ve Sumgayıt�ta Nizami Gencevi Yurdu olmakla iki
özel yurt açılabilmiştir. Sağlık problemi de aynı şekilde. Azerbaycan
vatandaşlarının sağlık şartlarına sahip olmadığı sürece biz kalkıp
Türkiye Cumhuriyeti�nden gelen insanlara sağlık şartları temin edin
diyemeyiz. Burası yavaş yavaş rayına girecektir. Türkiye�de öğrenciler
mediko-sosyal denilen sağlık imkanlarına sahiptir. Böyle bir uygulama
burada da olursa iyi olur. Ama bu konuda bir acelecilik ve bir psikoz
içerisinde olmamak lazım. Sabırlı olmak ve Azerbaycan�a karşı da
sabırlı, müsamahalı davarnmak lazım. Öğrenciler boş zamanlarını nasıl
değerlendiriyorlar? Sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler yapılıyor
mu?
Burada, gençlerimizin tam aktivitelerini sergileyebilecekleri bir tesis
yok. Bizim böyle bir imkanımız olmadığına göre, sadece gençlerin kendi
aralarında zaman zaman düzenledikleri sportif faaliyetlere, futbol
müsabakalarına eğitim müşavirliği olarak destek sağlıyoruz.
Müsabakalarında bulunarak hediyelerini veriyor, onları teşvik ediyoruz.
Kültürel ve sanatsal faaliyetlere gelince ara sıra 19 Mayıs Atatürkü
Anma Gençlik ve Spor Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk
Bayramı ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı gibi milli bayramlar, özel günler
münasebetiyle, bazen Medeniyet ve İncesanat Üniversitesinin, Müzik
Akademisinin veya Kafkas Üniversitesinin korosu bir arada veya ayrı
ayrı sanatsal faaliyetler, folklor faaliyetleri sergiliyorlar. Eğitim
kompleksleri, spor kompleksleri yada yatakhane inşa edildikten sonra
onun altında sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerin sergilenmesine
zemin hazırlayan tesisat kuruluncaya kadar öğrencilerimiz bunlarla
yetinecekler. Azerbaycan�daki Türkiye�li öğrencilere zorunlu sosyal
sigorta yapılması gerekiyor mu?
Geçmiş yıllara kadar Türkiye�den gelen öğrencilerin bir kısmı Emekli
Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Vakıf gibi ictimai güvence
sistemlerinin imkanlarından istifade edebiliyordu. Ancak geçen yıldan
itibaren Azerbaycan müesseseleri artık mutlaka öğrencilerin sosyal
güvence ya da sigortalanmasını istemesi üzerine Vakıf, Emekli Sandığı
ve Sosyal Sigorta imkanı olmayan öğrencilere burada sigorta yaptırma
gibi bir işlem başlatıldı. Ama çocuklarımız genelde hastalandığı zaman
kendi imkanlarıyla ya Merkezi Klinika�ya, ya Türk Amerikan Medical
Center�e ya da diğer sıhhı kliniklere giderek muayene ve tedavi
olunuyorlar.
Türkiye�de eğitim alan Azerbaycan�lı öğrenciler de mevcuttur. Onların
durumu nasıl?
Türkiye�de öğrenim görmeye hak kazanmış öğrencilere de müşavirlik
hizmetleri sunuyoruz. Evraklarını askerlik, pasaport ve oturum
işlemlerinin yapılması için ilgili makama gönderiyoruz. T.C.
üniversitelerini kazanan öğrencilere ben eğitim müşaviri olarak
gerektiği kolaylığı sağlamanın yanında, onlara bazı nasihatler de
ediyor, iyi bir şekilde eğitim aldıktan sonra mutlaka Azerbaycan�a
dönmelerini söylüyorum. Çünkü Azerbaycan�ın onlara ihtiyacı var.
Türkiyede�ki Azerbaycan�lı evlatlarımıza her türlü maddi ve manevi
destek sağlıyor, sahip çıkıyoruz. Azerbaycan�da eğitim alan Türkiye�li
örencilerin bir kısmı belki gereken şartlara sahip değildir, ama
Azerbaycan�dan Türkiye�ye giden öğrencilerin şartları daha düzgündür.
İnşallah gelecekte burada eğitim gören Türkiye�li arkadaşlar da rahata
kavuşurlar diye ümit ediyoruz.
Bizden bir isteğiniz var mı?
Ben T.C. Eğitim Müşaviri olarak TÜSİAB yönetiminden, Azerbaycan�da
eğitim alan Türkiye�li öğrencilerin küçük bir kısmına imkanlar
bulunması halinde burs bağlanması talebinde bulunmuştum. Ama bugüne
kadar TÜSİAB�dan, benim gidip orada ünversite öğrenci konsey başkanları
ile birlikte brifing vermeme, problemleri anlatmama rağmen ne burs, ne
part - time iş, ne de yurt yapma teşebbüsünde bulunma konusunda bu
gençlerimize gerektiği ilgiyi göremedik. TÜSİAB Yönetim Kurulu üyesi
Tarık Atamer başkanlığında Yönetim Kurulu üyelerinden oluşan Eğitim
Komisyonunun gösterdiği hassasiyetle 40 öğrenciye mezuniyette
giyecekleri cübbe diktirildi. Ama dünyada en büyük ilgi gençlere ve
onların eğitimlerine yönelmelidir. Eğer bir memleketin geleceğini
teminat altına almak istiyorsanız, o gençlere ortam hazırlayacaksınız.
Ben, yine de TÜSİAB�a teşekkür ediyorum. Ama doğrusunu isterseniz,
TÜSİAB gibi büyük bir kuruluşa çok daha büyük hizmetler, gençlere çok
daha büyük alaka yaraşır.